Giuseppe Mancini’nin satırlarında İstanbul’un Società Operaia’sı

Giuseppe Mancini'nin 22 Şubat 2013'te il Mulino'da çıkan yazısı, İstanbul'daki İtalyan Yardımlaşma Derneği'ni yüz ellinci yılının eşiğinde anlatıyor. Dernek 17 Mayıs 1863'te kırk bir işçinin kurduğu bir sodalite; ilk asıl başkanı Garibaldi, onursal başkanı Mazzini. O gün kırk kadar üyesiyle hâlâ ayaktaydı.

Yazı binayı da ölçüyor: İstiklal Caddesi'nin – eski Grande rue de Péra'nın – bir yan sokağında, dört katta yaklaşık iki yüz metrekare. 1880 dolayında yapılmış, 1908-1910'da dengesini düzeltmek için bir müdahale görmüş. Tiyatrosu uzun yıllar sosyetenin balolarına, 2011'e kadar da belgesel gösterimlerine ev sahipliği yapmış. İçeride Risorgimento büstleri, derneğin dönüm noktalarını işaretleyen levhalar – biri Garibaldi'nin evini gösteriyor – küçük bir kitaplık ve genel kurul tutanaklarıyla üye defterlerini saklayan bir arşiv var. Yapı "Alessandro Vallauri/Alexandre Vallaury" adıyla anılan mimara, tiyatro ise Enrico De Nari'nin projesine bağlanıyor.

Mancini'nin aktardığı tasarı restorasyonla bitmiyordu. TÜRSAB başkanı Başaran Ulusoy'un desteğiyle yürüyen sağlamlaştırma ve bezeme onarımının ardından binanın İtalyan-Türk bir kültür merkezine dönüşmesi düşünülüyordu: küçük bir belge ve hatıra müzesi, İtalyan ve Türk sanatçılara açık bir sergi salonu, konferanslara da elverişli bir tiyatro. Projeyi o sırada ben koordine ediyordum; yazı büyük ölçüde bu sohbetten doğdu.