Ekrandaki şehir: bir semt neden plato olur?

Kanal D’nin “Haysiyet” dizisi Balat’ta çekilirken Seyhan Akıncı, Milliyet Pazar için dizinin oyuncularıyla konuştu; semtlerin kendisini ise ayrıca konuştuk. Sorunun özü basitti: diziler neden hep aynı sokaklara dönüyor?

Balat’tan başladık. Adı, Haliç kıyısındaki Bizans sarayı üzerinden Roma’da imparatorluk sarayının yükseldiği Palatinus tepesine uzanıyor; bugünkü semtte o saray anlamından pek bir şey kalmamış. Belki de çekiciliği tam burada: çok katlı yapılara boyun eğmemiş, insan ölçeğini korumuş dar sokaklar, şatafattan uzak senaryoların aradığı ortamı kendiliğinden sunuyor. 1492’de İspanya’dan sürülen Sefarad Yahudilerinin de yerleştirildiği, yüzyıllarca çok dilli ve çok inançlı kalmış bu mahalle, yakın zamana dek İstanbul’a yeni gelenlerin bir süre oturup yerini sonrakilere bıraktığı bir duraktı.

Kuzguncuk’ta caminin, kilisenin ve sinagogun yan yana durması, “Perihan Abla”nın anlattığı ve hızlı apartmanlaşmayla kaybolan dayanışmayla nasıl buluşuyor? Çengelköy’ün denizi görmeyen çarşısı neden bir tür “kapalı kutu”? “Gümüş”ün çekildiği yalı adını neden zengin tüccar Abud Efendi’den alıyor, onun Mahmutpaşa’daki hanı Kemal Sunal’ın “Yoksul”una nasıl plato oldu? derken Kemalettin Tuğcu’nun Çengelköy’ünden Suriye Pasajı’na uzanan bir sohbet de ortaya çıktı.

Son durak, “Aşk-ı Memnu”nun çekildiği yalıydı. Arkasındaki koruyla ve yamacı baştan sona kaplayan teras bahçeleriyle bütünlüğünü koruyabilmiş az sayıdaki Boğaziçi yalısından biri; komşularının çoğunun aksine ahşap da değil. İlk sahipleri muhtemelen Kayseri kökenli Osmanlı Ermenisi Frenkyan ailesiydi. Ayrıntılar, Seyhan Akıncı’nın CNN Türk’te de yayımlanan kapsamlı çalışmasında.